23-05-15

Toen de Passeig de Gràcia nog eenvormig was...


Een opmerkelijke foto van de latere Mansana de la Discòrdia aan de Passeig de Gràcia, showcase van het modernisme. Wat je we zien is in feite het grondplan voor de mansana; de uitbundige architectuurparels waar het huizenblok beroemd om is zijn alle verbouwingen van veel conventionelere huizen.

Op de foto, genomen tussen 1900 en 1902, is alleen Casa Amatller af, Puig i Cadalfachs renovatie (1898-1900) van Casa Martorell, dat dateert uit 1875.
Rechts daarvan zien we nog net een huis ontworpen door architect Emili Sala Cortés, gebouwd tussen 1875 en 1877. Antoni Gaudí toverde het tussen 1904 en 1906 om tot Casa Battló.
Op de hoek links verbouwde Lluís Domenech i Montaner rond die tijd Casa Roca Morca (1864) tot Casa LLeo i Morera (1902-1906).

De huizen rechts daarvan werden minder uitbundig verbouwd en hun makeovers zijn dan ook veel minder bekend.
Casa Torruella is van 1887 en op bovenstaande foto dus bijna nieuw. Marcel • lí Coquillat y Llofriu zou het in 1915 voor Josefina Bonet verbouwen tot het gelijknamige huis, dat veel meer classicistisch van stijl is dan modernistisch.

Naast het latere Casa Josefina Bonet staat Casa Ramon Comas (1868). Enric Sagnier verbouwde het tot huis tussen 1910 en 1911, maar hield de decoratie bescheiden. Zelfs de naamsverandering bleef beperkt: Casa Ramon Mulleras.


De Mansana de la Discòrdia na de verbouwing van de vijf huizen.

Hieronder nog wat extra aandacht voor de twee 'vergeten' huizen van de Mansana de la Discòrdia.





De leukste fiets- en wandeltours in Barcelona: Barcelona Revisited

BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

22-05-15

De Sagrada Família - letter voor letter


 Het gebeurt weleens. Soms kon je als  Barcelona-gids een tijdje niét bij Gaudí´s Sagrada Família. En dan: Iesus Nazarenu! Alleen de s ontbreekt nog.



De leukste fiets- en wandeltours in Barcelona: Barcelona Revisited

BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

11-05-15

Rustplek in Barcelona: L'Antic Teatre


Op luttele meters van de drukte rond het Palau de la Música: de binnenplaats van L'Antic Teatre.
Carrer Verdaguer i Callís 12. www.anticteatre.com

Voor nog meer kom-tot-jezelf plekken in Barcelona  lees je mijn laatste post op de Orange Monkey Tours blog: Een oase van stilte aan de Ramblas.




De leukste fiets- en wandeltours in Barcelona: Barcelona Revisited

BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

24-04-15

Barcelona voor gevorderden - the movie

In de stadsgids Barcelona voor gevorderden laten 6 stadskenners zien dat de Catalaanse hoofdstad veel meer is dat de Ramblas en de Sagrada Família. 

Na het boek is er nu de video. Journalist/schrijver Edwin Winkels en stadsgids/lekkerbek Bert Verduin lichten een tip van de sluier op van hún Barcelona.


Barcelona voor gevorderden from Ernst on Vimeo.

Barcelona voor gevorderden. Regie: Ernst Lalleman. Starring: Bert Verduin en Edwin Winkels. Soundtrack:  Bob Marley - Redemption Song, performed by an unknown streetsinger.





BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

23-04-15

Jessica Lange: jaagster op momenten in Barcelona


Dol op snapshots is ze, Jessica Lange (1949), maar ze haat selfies. Wie deze zelfbenoemde 'jaagster op momenten' vandaag in de straten van Barcelona is tegengekomen, had dus pech.

De Sant Jordi-plaatjes van de Amerikaanse actrice - analoog en in zwart-wit geschoten met haar Laica M - zijn mogelijk in de toekomst te zien.


Voorlopig kunnen liefhebbers terecht bij Unseen, een overzicht van Lange's jachttrofeeën  uit de afgelopen jaren. 'Moody', 'gerustellend', maar ook 'verontrustend' zijn termen die in het verleden zijn gebruikt om haar werk als fotografe te karakteriseren.


Een zwart-wit portret van Jessica Lange uit de oude doos (1984), gemaakt door een andere beroemde fotograaf: Bruce Webber.


 Jessica Lang. Unseen. In: Arts Santa Mònica, La Rambla 7. Nog t/m 28 juni 2015. Toegang gratis.




BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!


Voortaan vind je (bijna) elke dag dit soort berichten over Barcelona op deze blog. Korte signaleringen van wat op dit moment de moeite waard is om te ervaren in de Catalaanse hoofdstad.
Langere stukken over het toen en nu van Barcelona verschijnen voortaan op mijn site voor fiets- en wandeltours door Barcelona: Barcelona Revisited.

25-03-15

Trouwen in de Santa María del Mar? Even geduld s.v.p.

De Santa María del Mar: grootse soberheid, waar ook Antoni Gaudí zich door liet inspireren.

Op 25 maart 1328, vandaaag 685 jaar geleden, begon de bouw van de Barcelona´s mooiste kerk, de Santa María del Mar. Het enorme gebouw was in 1384 al klaar, dankzij de gezamenlijke inspanningen van de bewoners van de La Ribera-buurt: de rijke handelaren en stadsedelen gaven het geld; de vele ambachtlieden die er woonden hun vakkennis en bouwkrachten; de havensjouwers ten slotte haalden de bouwstenen van de Montjuïc, waar koning Pere de Plechtige zijn steengroeve gratis en voor niks had opengesteld.

Het licht van de Middellandse Zee
Gebouwd door het volk was de Santa María ook een godshuis voor het volk: groots, maar niet praalzuchtig.  'Het zal één gemeenschappelijke ruimte zijn voor alle gelovigen, zonder onderscheid, en de enige versiering zal het licht zijn, het licht van de Middellandse Zee’, laat Ildefonso Falcones bouwmeester Berenguer de Montagut zeggen in zijn roman De kathedraal van de zee, waarin de Santa María del Mar het geografisch middelpunt is.

Elf dagen brandde de kerk. Wat niet van steen was ging verloren

Decoraties van latere datum, waaronder een barokaltaar, zijn inmiddels verdwenen. Dat is vooral te danken aan de anarchisten die in 1936, aan het begin van de Spaanse Burgeroorlog, de kerk in de fik staken. Elf dagen lang brandde de kerk. Wat niet van steen was ging verloren.


Spanjaarden hebben niet zoveel meer georganiseerde religie (iets van 15 % ziet regelmatig een kerk van binnen), maar de daaraan verbonden tradities houden velen wel in stand. De  grootste soberheid van de kerk maakt dat ook half- en ongelovigen graag trouwen in de Santa María. Trouwlustigen moeten dan ook minimaal twee jaar geduld hebben.


Veel meer over de wereld van De kathedraal van de zee vind je in de stadsgids Barcelona voor gevorderden. Compleet met wandeling!

Vanaf nu kun je ook de Nederlandstalige wandeltour 'Barcelona en de Spaanse Burgeroorlog' met mij doen. Meer info binnen enkele dagen op mijn toursite Barcelona Revisited.


BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

08-03-15

Josep Renau en de eeuwige Spaanse vrouw

 Het contrast is groot in deze fotocollage van Josep Renau. Links zien we een ingetogen bruidje uit Salamanca. Rechts een gebroekte militiestrijdster, afkomstig uit het rebelse Barcelona. Het Franse bijschrift, vertaald:
'Zich losbrekend van haar pantser van bijgeloof en ellende van de eeuwenoude slavernij is geboren De VROUW, in staat een actieve bijdrage te leveren aan de toekomst.'

Renau´s verbeelding van de ‘oude’ en ‘nieuwe’ Spaanse vrouw was in 1937 een van de sociale kunstwerken in het Spaanse paviljoen op de Wereldtentoonstelling van Parijs. De expositie opende op 25 mei. Eerder die maand was tijdens de infame Meidagen in Barcelona de sociale revolutie de definitieve doodsteek toegediend.

Vrouwen demonstreren voor betere leefomstandigheden, Barcelona 1910.
Vrije vrouwen
Een revolutie dus, die net op gang was, zeker wat vrouwen betreft. De libertaire vrouwen van Mujeres Libres (Vrije Vrouwen) wisten het al: gelijkheid voor vrouwen zou niet ‘automatisch’ volgen uit de sociale revolutie, een gedachte die leefde onder ‘mainstream’ anarchisten in Spanje. Hun in april 1936 opgerichte organisatie voerde een dubbele strijd: voor sociale revolutie én vrouwenbevrijding.

Spanje was op dat moment een extreem seksistische samenleving. En niet alleen aan de rechterzijde. Lees maar wat anarchiste Lola Iturbe schreef in 1935:

Al die compañeros (kameraden), hoe radicaal ze ook mogen zijn in cafés, vakbonden, en zelfs affiniteitsgroepen, lijken hun kostuums als liefhebbers van vrouwelijke bevrijding te laten vallen bij de deuren van hun huizen. Binnen behandelen ze hun compañeras (zusters) net als iedere gewone ‘echtgenoot’.

Stemrecht
Met komst van de Tweede Spaanse Republiek in 1931 kwam er wel verandering. Vrouwen kregen bijvoorbeeld in 1933 stemrecht. En in grote steden als Barcelona verschenen meer en meer vrouwen op de arbeidsmarkt. In de belangrijke textielsector (de basis van de industrie van Barcelona), dezen zij een groot deel van het werk. Ze verdienden 50 tot 60 procent minder dan hun mannelijke collega´s.

Vrouwen mochten in 1931 niet meedoen aan het referendum over het autonomie-statuut van Catalonië. Vierhonderduizend Catalaanse vrouwen betuigden hun steun met een handtekening.

De revolutie van 1936 versnelde een en ander nog eens. In Barcelona werd bijvoorbeeld driekwart van de bedrijven gecollectiviseerd. Het verschil tussen mannen-en vrouwenlonen werd kleiner en vaak zelfs opgeheven. Vrouwen werden overigens binnen die collectieven pas belangrijk naarmate de oorlog vorderde en er alleen nog mannen vochten aan het oorlogsfront.


Arbeidsters van de Companya de Tramvies in Barcelona tijdens de burgeroorlog.

Het aantal vrouwelijke strijders in de Spaane Burgeroorlog was overigens nooit groot, al doen de talloze foto´s van gewapende militievrouwen anders vermoeden. In de meeste gevallen werden de vrouwen ook nog eens begeleid (of zelfs beschermd) door hun vader, echtgenoot of broer. Eenmaal aan het front werden velen verbannen in traditioneel vrouwelijke rollen, zoals koken en verpleging.

Militiestrijdster in de Guadarrama bergen bij Madrid; 6 juli 1936, kort na het begin van de burgeroorlog. (foto: Josep Brangui).

Een befaamde wervingsposter is die van een vrouw in  nauwsluitende overall – Marlene Dietrich stond ‘model’.  De kreet 'Les milicies us necessiten!' ('De Milities hebben je nodig'), was echter gericht op mannen - zie ook de figuren op de achtergrond, louter marcherende mannen.


In de herfst van 1936 al wilden alle anti-fascistische organisaties, met inbegrip van de anarchistische CNT en zelfs Mujeres Libres vrouwen nog slechts inzetten voor ondersteunende taken aan het front. Een verordening van de Republikeinse regering was nog radicaler: 'Mannen aan het gevechtsfront, vrouwen in de achterhoede.'

Militiestrijdsters breien truien voor hun 'compañeros', september 1936. (foto: ABC)
Een maatregel ingegeven door tactische overwegingen. Vrouwen aan het front? Dat zou de indruk bij grootmachten als Engeland en Frankrijk dat die Spaanse revolutie écht iets voorstelde alleen maar groter maken en daarmee de kans op hun (wapen)hulp kleiner.
Vanaf dat moment veranderde de oorlogspropaganda ook van karakter. De vrouw kreeg weer haar traditionele rol van lijdende moeder en echtgenote, slachtoffer van de oorlog.
'Mannen aan het front, vrouwen in de achterhoede'
De sociale revolutie was in mei 1937 definitief over, de oorlog ging door. Franco´s overwinning in april 1939 betekende een dubbele nederlaag voor de Spaanse vrouw: ze werd teruggeschopt in haar traditionele onderdanige rol.

 Guernica
Picasso bij de onthulling van Guernica.

Josep Renau was ook medeontwerper van het Spaanse paviljoen in Parijs. Hij gaf onde meer opdracht voor de verreweg bekendste kunstzinnige bijdrage, Picasso´s Guernica.
Een schreeuw van verzet, dit schilderij. Niet alleen tegen de Spaanse Burgeroorlog, maar tegen élke oorlog. En wereldwijd nog even actueel als in mei 1937. Josep Renau´s fotomontage, veel minder bekend, was op dat moment al achterhaald. Met evenveel recht kun je echter stellen dat zijn collage even tijdloos is. Ook nu nog, bijna tachtig jaar later.

Twee Spaanse cijfers: het gemiddelde uurloon van Spaanse vrouwen is nog altijd 19 % lager dan dat van hun mannelijke collega´s; sinds 2003 werden in Spanje 800 vrouwen door hun mannelijke partner vermoord.

De 'eeuwenoude slavernij' is nog niet over. De strijd van vrouwen gaat door.




BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

27-02-15

Einstein - een relatieve revolutionair bezoekt Barcelona

Vandaag maar dan in 1923 bezocht Einstein tijdens zijn verblijf in Barcelona de burelen van de CNT, de anarchistische vakbond.  Het was het Barcelona van het pistolerismo, de gewapende strijd tussen werkgevers en  de arbeidersbeweging Bendes van beide kanten vochten een ware straatguerrilla uit, waarbij tussen 1919 en 1923 in totaal 424 mensen werden vermoord. Aan de kant van de CNT vielen 168 slachtoffers, waaronder Salvador Segui, held van de Canadenca-staking van 1919, een actie die had geleid tot de (kortstondige) invoering van de 8-urige werkdag.

Een van de CNT-leiders klaagde tegenover Einstein over de ondrukking van de kant van werkgevers. De geleerde had geen vollédig begrip voor het anarchistenleed:

"Hoewel wetenschapper, ben ook ik een revolutionair, en heb ik alle sociale vraagstukken met aandacht gevolgd. Die repressie waarvan u me spreekt, lijkt me meer domheid dan kwaad te bevatten. U heeft alleen op de slechte dingen gewezen, maar het huidige regime heeft ook goede dingen, zoals ik deze gezocht en gevonden heb bij Spinoza. "

Albert Einstein in het Ciutadella-park.
 'Hoewel wetenschapper, ben ook ik een revolutionair'

Analfabeten
Welke  goede dingen Einstein had aangetroffen bij de 17e eeuwse filosoof en zijn  dubbel-aspectheorie, dat vermeld het verhaal niet. Wel dat hij tijdens de discussie die volgde nog zijn verbazing uitsprak over het hoge percentage analfabeten in Spanje (´alleen vergelijkbaar met dat van Rusland´).

Toen was het tijd om afscheid te nemen.  "Dat u in het volgende gevecht meer geluk en groot succes mag hebben”, sprak Einstein monter.

De dag daarop nam de geleerde de trein naar Madrid, voor zijn bezoek aan koning Alfons XIII. Een lange reis. Hoewel, ook die was relatief:

When Einstein was traveling to lecture in Spain,
He questioned a conductor again and again:
“It may be a while,”
He asked with a smile,
“But when does Madrid reach this train?”·*



Op 10 mei van dat jaar wordt CNT-leider Salvador Segui vermoord. Een paar maanden later pleegt Primo de Rivera zijn staatsgreep, met instemming van koning van Alfons en de Catalaanse werkgevers. Even later verbied hij de CNT.

 * bron:  Futility Closet


Meer over Einsteins verblijf in Barcelona: De versiering van het leven


BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!